گیتار بیس

نوشته شده توسط

سوگند میرزایی

گیتار بیس

گیتار بیس جزء سازهای زهی به شمار می آید و تقویت صدای آن توسط تقویت کننده های الکتیریکی موجود در ساختارش صورت می گیرد . به این تقویت کننده های الکتیریکی آمپلی فایر می گویند که انواع مختلفی دارد . این ساز بیشتر برای نواختن ملودی هایی که فرکانس و تن صدایی پایینی دارند مورد استفاده قرار می گیرد .

تاریخچه ی گیتار بیس : در دهه ی 1930 فردی به نام پاول توتمارک با ایده گرفتن از ساز پرده بندی شده که به صورت افقی نواخته می شد موجب پیدایش ساز گیتار بیس شد.

به مرور زمان با ایجاد تغییرات در ساختار گیتار بیس و افزون پرده ها به آن دامنه ی صوتی این ساز افزایش یافت و در سال 1930 حدودا صد عدد از این ساز به تولید رسید . 

اولین گیتار بیس توپر توسط فردی به نام لیو فندر به همراه همکارش جورج فولرتن در دهه ی 1950 ساخته شد . 

نخستین گیتار کمپانی فندر ؛ پرسیژن ( FENDER PERCISION BASS ) نام داشت که در سال 1951 به عنوان استاندارد ترین گیتار بیس معرفی شد . 

ویژگی های گیتار بیس : این ساز از نظر جنس صدا و ساختار مشابه ساز گیتار الکتیریک می باشد با این تفاوت که دامنه ی صوتی آن یک اوکتاو پایین تر ، بدنه ی آن کمی بزرگ تر و پرده بندی آن کمی بلند تر از گیتار الکتیریک است . 

گیتار بیس در سه نوع چهار سیمی ، پنج سیمی و شش سیمی ساخته می شود که معمولا رایج ترین نوع آن مدل چهار سیمی می باشد . 

این ساز دارای دو نوع فرت دار و بدون فرت است که معمولا پرطرفدارترین و معروف ترین موسیقی های سبک پاپ و راک توسط نوع پرده بندی شده ی آن نواخته می شود.

گیتار بیس معمولا برای نواختن ملودی هایی به کار می رود که فرکانس و تن صدایی پایینی دارند . 

معمولا به افرادی که گیتار بیس می نوازند بیسیست می گویند . 

سبک موسیقی گیتار بیس : قبل از سال 1950 برای نواختن موسیقی های سبک راک و پاپ از ساز کنتر باس استفاده می شد با ورود گیتار بیس به عرصه ی موسیقی ؛ این ساز جایگزین ساز کنترباس شد و همچنین گیتار بیس در تک نوازی های موسیقی های سبک جاز ، فانک ، لاتین و فلامنیکو  بسیار مورد استفاده قرار گرفت . 

برای ساخت قسمت های مختلف گیتار بیس از چوب درختانی همچون توسکا و سرده ( ASH AND ALDER ) ، کایوری ( AGATHIS ) ، ماهون ، چوب BASSWOOD و افرا استفاده می شود . 

چوب توسکا و سرده ( ASH AND ALDER ) : این دو چوب از نظر جنس و ساختار بسیار به هم شبیه می باشند و دارای تن صدایی بالانس و متعادلی هستند . 

فرکانس و کشش صدا در آن ها دارای رزونانس مناسب و هارمونیک های فروان است . 

رنگ و بافت ویژه ی آن ها از زیر پوشش های مریی و نامریی قابل دیدن می باشد به همین خاطر اکثره سازندگان گیتار بیس از این دو چوب برای ساخت این ساز استفاده می کنند . 

چوب کایوری ( AGATHIS ) : فرکانس صدایی آن ها بین چوب توسکا و ماهون است و همچنین بیشتر فوکوس و تاکید صدا در آن بر روی تناژهای مایل به بیس می باشد . 

معمولا گیتار بیس هایی که از این چوب ساخته می شوند کیفیت صدایی زیاد بالایی ندارند به همین خاطر قیمت آن ها نسبت به قیمت سایر گیتار بیس ها پایین تر است . 

چوب ماهون : صدای خروجی از آن بسیار گرم و پر حجم می باشد و همچنین میزان تراکم و رزونانس پایین آن ها موجب افزایش کیفیت صدایی در تناژهای بم می شود  . 

چوب BASSWOOD : این چوب به علت نرمی زیاد ارتعاشات صدایی را به راحتی جذب می کند و چون کشش صدایی پایینی دارد برای اجراهای سریع و نواختن ژانرهای مختلف موسیقی بسیار مناسب می باشد . 

چوب افرا ( MAPLE ) : تراکم و کشش صدایی در آن بسیار بالا است به همین خاطر تن صدای خروجی از آن بسیار واضح و شفاف می باشد . 

تفکیک نوت ها در گیتارهای ساخته شده از چوب افرا بسیار منظم و با حجم بالا می باشند به همین خاطر بسیاری از بسیست ها و مهندسان ضبط صدا این گیتارها را به سایر مدل ها ترجیح می دهند . 

اجزاء و ساختار گیتار بیس : این ساز از چهار قسمت اصلی به نام های سر دسته ، دسته ، بدنه و سیم ها تشکیل شده است . 

بخش سر دسته : شامل قسمت هایی به نام های پیچ های کوک ، نگه دارنده ی خرک ها ، تنظیم کننده ی دسته و خرک ها می باشد . 

بخش دسته : شامل قسمت هایی به نام های صفحه ی انگشت گذاری یا همان فینگر بورد ، شیارهای پرده ، علامت های نشان دهنده ی شیار زیر سیم ها و مفصل دسته است.

بخش بدنه : در این بخش پیکاپ ، پل گیتار ، گوشی ها ، سیم گیر ، ویبراتور و رابط تی اس قرار دارد . 

سیم ها : دارای دو نوع زیر و بم می باشد که هر کدام کوک مخصوص به خود را دارند . 

انواع گیتار بیس : 

از نظر تعداد سیم ها : به سه دسته ی چهارسیمی ، پنج سیمی و شش سیمی تقسیم می شوند . 

نوع چهار سیمی : رایج ترین نوع گیتار بیس ؛ مدل چهار سیمی آن بوده که این نوع به علت داشتن گردن باریک خوش دست تر از سایر مدل ها می باشد . 

کوک آن به صورت ( می لا ر سل ) صورت می گیرد . 

نوع پنج سیمی : معمولا برای نواختن موسیقی های سبک کانتری از گیتار بیس های نوع پنج سیمی استفاده می شود و رایج ترین کوک در آن ها به صورت ( سی می لا ر سل) می باشد . 

نوع شش سیمی : این گیتارها به نوازنده این امکان را می دهند که از خلاقیت خود بیشتر استفاده کند و نوت های بیشتری را بنوازند . 

اکثره نوازندگان گیتار بیس برای نواختن قطعات سولو از گیتارهای شش سیمی استفاده می کنند و رایج ترین کوک در آن ها با فرمت ( سی می لا رل سل دو ) می باشد . 

از نظر فرت : گیتار بیس دارای دو نوع فرت دار و بدون فرت می باشد . 

نوع فرت دار : فرت در آن ها از جنس فلز بوده و در این نوع گیتارها پیدا کردن نوت ها راحت تر از نوع بدون فرت است . 

نوع بدون فرت : این گیتارها فاقد فرت هستند و صدای گرم تری نسبت به گیتار بیس های فرت دار دارند . انگشت گذاری روی صفحه و همچنین پیدا کردن نوت ها در آن ها ممکن است کمی برای افراد مبتدی دشوار باشد . 

از نظر نوع پیکاپ : گیتار بیس دارای دو نوع پیکاپ ACTIVE و PASSIVE می باشد . 

پیکاپ های ACTIVE : این پیکاپ ها جدید تر و مدرن تر از پکاپ های نوع PASSIVE می باشند و تن صدایی که از آن ها ایجاد می شود حالت شفاف و واضحی دارد . 

چون در ساختار خود دارای یک پری آمپر داخلی هستند صدای قوی تر و واضح تری نسبت به نوع PASSIVE تولید می کنند و تنها مشکل آن ها این است که مرتبا باتری آن ها باید شارژ و تعویض شود . 

پیکاپ های PASSIVE : این پیکاپ ها صدای بسیار گرمی دارند و نسبت به مدل ACTIVE قدیمی تر می باشند . 

بزرگ ترین مشکل آن ها این است که کنترل کمی به نوازنده برای تنظیم تن صدای ساز می دهند گرچه این نوع گیتارها برای افرادی که علاقه به صداهای حجیم و دارای پانج دارند بسیار مناسب است . 

از نظر نوع طراحی گردن : طراحی بخش گردن در گیتارهای بیس به دو صورت BOLTON و NECK THROUGH انجام می شود . 

نوع BOLTON : در این طراحی یک تکه چوب به صورت جداگانه به بدنه ی ساز متصل می گردد و یکی از مهم ترین مزیت های این طراحی امکان تعویض بخش گردن در صورت خرابی ساز می باشد . 

نوع NECK THROUGH : در این طراحی بخش گردن از چند تکه چوب به هم چسبیده تشکیل شده است و بخش گردن تمام طول ساز را در بر می گیرد . 

معمولا گیتارهایی که طراحی بدنه ی آن ها به صورت NECK THROUGH است کشش صدایی زیاد و همچنین کیفیت صوتی بسیار بالایی دارند . 

برای خرید یک گیتار بیس با کیفیت به نکات زیر حتما توجه نمایید : 

نکته ی اول : به جنس چوب کار شده در قسمت های بالایی و بدنه بسیار توجه کنید که مرغوب باشد . 

نکته ی دوم : گیتارهای ساخته شده از چوب های کایوری دارای قیمت پایین و کیفیت نامطلوبی می باشند به همین خاطر توصیه می شود این گیتارها را خریداری نکنید . 

نکته ی سوم : اگر علاقه به نواختن ژانرهای مختلف موسیقی و همچنین اجرای سریع نوت ها دارید پیشنهاد می شود گیتارهای ساخته شده از چوب BASSWOOD را خریداری نمایید . 

نکته ی چهارم : اگر میزان شفافیت و تفکیک نوت ها برایتان خیلی مهم است بهتر است گیتارهای ساخته شده از چوب افرا را خریداری کنید چون این گیتارها به علت تراکم و کشش صدایی بالا فرکانس صوتی واضحی ایجاد می کنند . 

نکته ی پنجم : اکثره اساتید ساز گیتار بیس نوع چهار سیمی این ساز را به هنرجویان مبتدی خود توصیه می کنند چون این نوع نسبت به مدل های پنج سیمی و شش سیمی گردنه باریک تری دارند در نتیجه این ویژگی باعث می شود که نوازنده راحت تر بتواند ساز را در دست بگیرد . 

نکته ی ششم : اگر علاقه به نواختن قطعات سولو بیس دارید توصیه می شود گیتار بیس های شش سیمی را خریداری کنید . 

نکته ی هفتم : گیتارهای چهار سیمی از نظر قرار گیری در دست نسبت به نوع پنج سیمی و شش سیمی راحت تر هستند به  همین خاطر به افراد مبتدی توصیه می شود برای شروع این گیتارها را تهیه نمایند . 

نکته ی هشتم : اگر علاقه به نواختن موسیقی های سبک کانتری دارید بهتر است گیتار بیس های نوع پنج سیمی را خریداری کنید . 

نکته ی نهم : به افراد مبتدی پیشنهاد می شود نوع فرت دار این ساز را خریداری  کنند چون پیدا کردن نوت ها در آن ها راحت تر از نوع بدون فرت است . 

نکته ی دهم : به افرادی که علاقه به نواختن گیتار بیس دارند ولی دوست ندارند از آمپلی فایر برای تقویت صدای ساز استفاده کنند توصیه می شود گیتار بیس نوع آکوستیک را خریداری کنند چون این گیتارها از نظر ساختار و کاراکتر کاملا مشابه گیتارهای بیس هستند با این تفاوت که بدون استفاده از آمپلی فایر قادر به تولید صدایی گرم و پر حجم می باشند . 

نکته ی یازدهم : اگر علاقه به صدای پر حجم و پانچ دار دارید بهتر است گیتار بیس هایی که پیکاپ کار شده در آن ها از نوع اکتیو ( ACTIVE ) است را خریداری کنید . 

نکته ی دوازدهم : اگر میزان شفافیت و واضحی صدای ساز برای شما بسیار اهمیت دارد توصیه می شود گیتار بیس هایی که نوع پیکاپ آن ها PASSIVE است را تهیه نمایید . 

نکته ی سیزدهم : قبل از خرید ساز به اندازه ی بخش گردن دقت کنید و اندازه ی آن را متناسب با سایز کف دست انتخاب کنید .  

نکته ی چهاردهم افرادی که دست کوچکی دارند بهتر است گیتار بیس هایی که طول دسته شان کوتاه و تعداد سیم هایشان چهار عدد است را تهیه نمایند . 

نکته ی پانزدهم : قبل از خرید گیتار بیس به میزان طول بخش گردن حتما توجه کنید و در نظر داشته باشید که هر چه طول گردن بیشتر باشد صدادهی ساز شفاف تر می شود.

نکته ی شانزدهم : بهتر است گیتار بیس هایی که ماشین کوک آن ها از نوع بسته است  را خریداری نمایید چون این نوع در برابر زنگ زدگی و مواد آسیب زننده ی موجود در هوا از نوع باز قوی تر عمل می کنند . 

نکته ی هفدهم : دقت کنید که فاصله ی فرت ها بیش از اندازه کم نباشد چون در غیر این صورت در اجرا و ضبط استودیویی صدا با مشکل مواجه خواهید شد . 

نکته ی هجدهم : اگر وقت و زمان کافی برای تعویض و رسیدگی به ماشین کوک ساز را ندارید پیشنهاد می شود گیتار بیس هایی که ماشین کوکشان از نوع بسته است را خریداری کنید . 

نکته ی نوزدهم : اکثره اساتید گیتار بیس هایی که طراحی گردن آن ها به صورت NECK THROUGH است را به شاگردان خود توصیه می کنند چون این نوع به علت کشش صدایی بالا در تفکیک نوت ها راحت تر و بهتر عمل می کند به همین خاطر نسبت به نوع BOLT ON از ارجعیت بالاتری برخورد دار است . 

نکته ی بیستم : به جنس و صدای پیکاپ ها قبل از خرید ساز بسیار توجه نمایید چون پیکاپ ها یکی از مهم ترین عوامل در کیفیت صدای خروجی از ساز به شمار می آیند . 

مارک های گیتار بیس : مارک های کورت ( CORT ) ، آیبانز ( IBANEZ ) ، یاماها ، فندر ( FENDER ) ، شکتر ( SHECTER ) ، ال تی دی ( LTD ) ، پی آر اس ( PRS ) و مارک DEAN از معرف ترین و پر طرفدار ترین مارک های گیتار بیس در سطح جهان به شمار می آیند . 

بهترین مارک های مارک آیبانر ( IBANEZ ) : 

GSR325-BMB 

GSR250-BK 

GRS205-SMNGT 

SR1300 NFT 

SR1360 NFT 

SRH1500 DEF 

EHB1005 SMS 

مدل های پر طرفدار مارک یاماها

BB1025 

BB615 

BB714

TRBX174 

TRBX305 

TRBX504 

مدل های پر فروش مارک کورت

AB850F 

B4 PLUS OPN 

B5 PLUS AS OPN 

B5 PLUS OPM 

B4 PLUS MH OPM 

A5 

GB34JJ-BK

ACTION PJ 

مدل های معروف مارک LTD

AP4 BLACK 

AP5 BLACK 

B154 DX HONEY NATURAL 

B50 BLACK 

D4 NATURAL SATIN 

LTD F1 04 BLACK 

B10 

BB15 

مارک های پر طرفدار مارک شکتر :

BANSHE BASS CARBON GREY 

BANSHE BASS VP HB 

C4 APOCALYPSE EX RUSTY GREY 

C4 APOCALYPSE RUSTY GREY 

CV43- TONE SUNBURST 

CV4LVOY 

CV5LVOY 

مدل های پر فروش مارک DEAN

BASS CAW SN 

BASS CLASSIC BLACK 

CUSTOM ZONE FLOURESCENT PINK 

EDGE 09 BASS PACK CBK 

EDGE 09 CLASSIC BLACK 

EDGE 15 STRING VINTAGE MAHOGANY 

DEAN EDGE PRO 6 STRING WALNUT SATIN NT 

مدل های معروف مارک PRS

GRAINGER 4 STRING GREY BLACK 

GRAINGER 5 STRING VIOLET 

SE KESTREL TRI COLOR SUNBURST 

SE KING FISHER NATURAL 

برای اینکه ساز شما سالم و ماندگار بماند موارد زیر را حتما رعایت نمایید : 

مورد اول : گیتار بیس را در محیط های بسیار گرم یا بسیار سرد قرار ندهید و بهترین دما برای نگه داری آن دمای 18 تا 24 درجه ی سانتی گراد می باشد . 

مورد دوم : بعد از  استفاده از  ساز آن را با یک دستمال نخی خشک تمیز نمایید و به هیچ وجه برای نظافت آن از الکل ، آب و مواد شوینده استفاده نکنید . 

مورد سوم : ساز را در محیط هایی که رطوبت بالایی دارد قرار ندهید چون رطوبت زیاد موجب می شود صدای ساز حالت خش دار و گوش خراش پیدا کند . 

مورد چهارم : بهترین میزان رطوبت برای نگه داری ساز  حدودا بین 45 تا 55 در صد می باشد . 

مورد پنجم : از قرار دادن ساز در محیط هایی که دمای بالای 30 درجه و پایین 10 درجه دارند به شدت خوداری نمایید . 

مورد ششم : با دست کثیف و چرب به ساز دست نزنید و قبل استفاده  از آن دستانتان را کامل بشورید . 

مورد هفتم : در هنگام نواختن گیتار سعی کنید ساز با بخش شکم و سینه ی شما برخورد نداشته باشد .  

مورد هشتم : برای اینکه آسیبی به بخش پشتی گیتار وارد نشود بهتر است پیراهن هایی که دارای زیپ یا دکمه است را حین نواختن ساز نپوشید . 

مورد نهم : ترجیحا هر چهار ماه یکبار قسمت های پشتی ، کناری و بدنه ی ساز را به واکس مخصوص گیتار آغشته نمایید . 

مورد دهم : در زمان هایی که از ساز استفاده نمی کنید بهتر است سیم های آن را شل کنید و آن را در هارد کیس قرار دهید . 

مورد یازدهم : پیچ های ساز را حداقل سالی یکبار با مواد روان کننده مثل وازلین چرب کنید تا دچار خشکی و سفتی کاذب نشود . 

مورد دوازدهم : گیتار را به دیوار ها و مکان هایی که امکان لیز خوردن یا افتادن آن وجود دارد تکیه ندهید . 

جو پرینسیپی ، تروری سندرز ، رابی مریل ، امیر کوستوریتسا ، تل ویلکنفلد و وینی هورنزبی از نوازندگان معروف و برجسته ی ساز گیتار بیس در سطح جهان و همچنین بابک ریاحی پور ، مجید کاظمی و اردوان انزابی پور از بهترین و ماهر ترین نوازندگان گیتار بیس در کشور ایران به شما می آیند . 

 

 

 

 


 

 

نظری برای این مقاله ثبت نشده است