حالت ها در موسیقی

نوشته شده توسط

ادمین

حالت ها در موسیقی

امروز قرار است درباره اصطلاح حالت در موسیقی و انواعش به طور مفصل صحبت کنیم. همچنین در ادامه درباره تندا و مسائل مربوطش بحث خواهیم کرد. با ما همراه باشید.

 

  • حالت ها در موسیقی :

موسیقی نیز همانند هنر های موجود در دنیا، نوعی ابزار برای بیان حس های مختلف انسان میباشد. یکی از ویژگی های حس در موسیقی، ازادی و استقلال در اجرا است. اگر قرار باشد که قطعه ای بدون هیچ استقلال و ازادی ای نواخته شود، با صدای ماشین هیچ تفاوتی ندارد چون بی احساس به نظر میرسد. حالت در واقع اصطلاحی است که برای روح دادن به اجرا به کار میرود و دو‌ نوع بیرونی extrovert nuances و درونی introvert nuances دارد. همانطور که میدانید یک ویژگی مهم در هنر بیان احساس است، حالت ها در موسیقی مبیین احساس هستند و موسیقی به کمک انها به مدل پویا و زنده تبدیل خواهد شد. حالت در زبان انگلیسی nuances نام دارد.

 حالت های بیرونی Extrovert nuances : تمامی اصطلاحاتی که در ادامه خواهید دید، به زبان ایتالیایی هستند:

  • حالت پر انرژی Energico (انرجیکو)
  • حالت قوی Forte (فورته) f
  • حالت دو برابر قوی Fortissimo (فورتیس سیمو) ff
  • حالت سه برابر قوی Forte fortissimo (فورته فورتیس سیمو)fff
  • حالت ملایم piano (پیانو) p
  • حالت دو برابر ملایم pianissimo (پیانیس سیمو) pp
  • حالت سه برابر ملایم pianopianissimo (پیانو پیانیس سیمو) ppp
  • حالت اول قوی سپس بلافاصله ملایم forte -piano (فورته پیانو) fp
  • حالت نیمه قوی ( به صورت ملایم تر از حالت f) mezzo forte (متسو فورته) mf
  • حالت نیمه ملایم، به صورت قوی تر از حالت p , mezzo piano متسو‌پیانو mp
  • حالت سبک leggiero (لجرو)
  • حالت متصل legato (لگاتو)
  • حالت مشخص و‌واضح marcato (مارکاتو)
  • حالت مقطع staccato/ stacc (استاک کاتو)
  • حالت دوباره قوی شدن صداها rinforzando /rinforz (رین فرت سان دو)
  • حالت شدت و اکسان ناگهانی بر روی یک صدا sforzando /sfz (اسفرت سان‌دو)
  • حالت شدت و اکسان ناگهانی بر روی یک صدا forzato /fz (فورت ساتو)
  • حالت یکدفعه ملایم اجرا‌کردن subito piano (سوبیتو پیانو)
  • حالت کم‌کم قوی کردن صداها crescendo /cresc (کرشن دو)
  • حالت کم کم ملایم کردن صداها decreacendo /decreac (دکرشن دو)
  • حالت کم کم ملایم کردن صداها diminuendo /dim (دی‌ می نوان دو)

به تمام این حالت ها در دنیای موسیقی، دینامیک Dynamique گفته میشود. کاربرد دینامیک ترجمه احساسات و‌عواطف نسبی شدت و ضعف است. یکی از شاخص های سه‌گانه بیان احساس، دینامیک میباشد. 

حالت های درونی( کاراکتر) Introvert nuances / characters : تمامی این اصطلاحات نیز به زبان ایتالیایی میباشند. 

  • حالت مهربان amabile (امابیله)
  • حالت عاشقانه amorso ( امورزو)
  • حالت پر شجاعت ardito (اردی تو)
  • حالت هوسناک capricciso (کاپری چوزو)
  • حالت راحت comodo ( کومو دو)
  • حالت با لطف con grazia (کن گرات سیا)
  • حالت ملایم و شیرین dolce (دولچه)
  • حالت دردناک doloroso (دولورو سو)
  • حالت خشمگین و‌عصبانی furioso (فوری یوزو)
  • حالت خوشحالی و شادی giocoso (جوکوزو)
  • حالت غمگین mesto (مس تو)
  • حالت پر ابهت و جلال pomposo (پوم پوزو)
  • حالت دهقانی rustico (روس تیکو)
  • حالت مذهبی religioso (رلی جوزو)
  • حالت ارام و ارامش tranquillo /calm (تران کویل لو/ کالم)

حرکت ها در موسیقی Movements :

تندا Tempo : به معیار تندی و‌کندی در یک قطعه موسیقی، تندا و یا تمپو گفته میشود. به دلیل اشکال گوناگون نت ها (نت سفید، نت گرد، نت سیاه و نت چنگ، نت دولا چنگ، نت سه لا چنگ و غیره) که ارزش های زمانی مختلفی نسبت به یکدیگر دارند و طول زمانی شان در ابتدای هر قطعه ای باهم فرق دارد.، اصطلاحاتی در ابتدای هر اثر موسیقیایی به چشم میخورد که در سمت چپ و درست در بالای حامل یادداشت میشود. 

همانند اصطلاحات بالا و در کل اکثر اصطلاحات موسیقی، این اصطلاحات نیز به زبان ایتالیایی میباشند. و انواع مختلف تندا (تمپو) در دوران های گوناگون گذشته موسیقی را تا حد زیادی بیان میکند. در بعضی قطعه ها، اعدادی بعد از این اصطلاحات (که بالا و‌سمت چپ نوشته میشدند) بعد از یکی از شکل های مختلف نت به چشم‌میخورد که کاربردش در تعیین طول زمانی هر ضرب در دقیقه میباشد. به این صورت که عددی که بعد از نت نوشته شده است را میشود به عنوان مخرج یک کسری در نظر گرفت که صورت‌ان همیشه برابر عدد یک است. بنابراین طول زمانی هر ضربی در مقایسه با دقیقه یادداشت میشود. برای مثال اگر جلوی نت سیاهی عدد شست نوشته شده باشد. معنی اش این است که هر ضرب در این قطعه معادل ۱/۶۰ دقیقه و یا همان یک ثانیه میباشد. و یا اگر جلوی نت سیاهی عدد صد و بیست نوشته شده باشد، معنی اش این است که‌هرضرب در این قطعه معادل ۱/۱۲۰ دقیقه و یا نیم ثانیه میباشد. 

مترونوم Metronome : مترونوم وسیله ای برای کنترل تمپو و یا تنداهای مختلف است. مترونوم در سال ۱۸۱۶ میلادی توسط اقای یوهان نپوموک ملتسل Johann nepomuk maelzel که المانی بود، اختراع شد. این وسیله اکثرا به صورت هرم ناقصی ساخته میشود که حاوی تیغه ای میباشد که روی این تیغه، وزنه ای به صورت ذوزنقه ای شکل وجود دارد. با بالا و پایین بردن وزنه ذوزنقه ای شکل میشود به راحتی سرعت حرکت تیغه را بیشتر و یا کمتر کرد و به میزان مورد نظر رساند.

 

تیغه مترونوم موجود، از روی صفحه درجه بندی شده ای به سمت راست و‌چپ به حرکت در میاید و‌همانند ساعت یک صدای تیک تاک مانندی از خود‌خارج‌میسازد. بر روی این صفحه درجه بندی شده، عددهایی وجود دارند که تندا یا تمپو مورد نظرتان را مشخص میکند. 

با تنظیم وزنه ذوزنقه ای شکل بر روی عدد دلخواهتان ، تیغه وسیله مترونوم با تنداهای حدود چهل تا دویست و‌هشت ضرب در دقیقه ۴۰_۲۰۸ حرکت میکند. 

این وسیله علاوه بر اصلاح سرعت ضرب ها برای افراد مبتدی ، وسیله مناسبی نیز برای رعایت کردن تندای قطعه موسیقی میباشد. 

جالب است بدانید که تندای هر یک از قطعه های موسیقی در دوران های مختلف با یکدیگر فرق دارد. همچنین با درنظر گرفتن سلیقه نوازنده و یا رهبر ارکستر ، هر تمپویی در محدوده ای بین دو عدد قرار دارد. برای مثال در وسیله مترونوم، ویتنرWitner تمپوی الگرو Allegro بین دو عدد صدو‌ بیست و صد‌و شست و هشت ضربه در نظر گرفته میشود. 

  • نکته مهم : تمامی مثال های زیر را به خوبی فراگیرید تا در اجرای قطعه های مختلف دچار مشکل نشوید :
  •  اگر در یک قطعه موسیقی  نت سیاه برابر عدد چهل و دو نوشته شده بود، معنی اش این است که دیرند هفت نت سیاه ،  ده ثانیه در نظر گرفته میشود. 
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر عدد چهل و هشت نوشته شده بود. معنی اش این است که دیرند چهار نت سیاه، پنج ثانیه در نظر گرفته میشود. 
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر عدد پنجاه نوشته شده بود به این معنی است که دیرند پنج نت سیاه، شش ثانیه در نظر گرفته شده است.
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر عدد پنجاه و چهار نوشته شده بود به این معنی میباشد که دیرند نه نت سیاه، ده ثانیه در نظر گرفته میشود. 
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر عدد شست نوشته شده بود، به این معنی میباشد که دیرند یک نت سیاه، یک ثانیه در نظر گرفته میشود. 
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر عدد شست و شش نوشته شده بود، به این معنی است که دیرند یازده نت سیاه، ده ثانیه در نظر گرفته میشود. 
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر عدد هفتادو دو نوشته شده بود، به این معنی است که دیرند شش نت سیاه، پنج ثانیه در نظر گرفته میشود. 
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر عدد هشتاد نوشته شده بود، به این معنی است که دیرند چهار نت سیاه، سه ثانیه در نظر گرفته میشود. 
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر عدد هشتاد و چهار نوشته شده بود، به این معنی است که دیرند هفت نت سیاه ، پنج ثانیه در نظر گرفته میشود. 
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر عدد نود و شش نوشته شده بود، به این معنی است که دیرند شانزده نت سیاه، ده ثانیه در نظر گرفته میشود. 
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر عدد صد نوشته شده بود، به این معنی است که دیرند پنج نت سیاه، سه ثانیه در نظر گرفته میشود. 
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر صد و هشت نوشته شده بود، به این معنی است که دیرند نه نت سیاه ، پنج ثانیه در نظر گرفته میشود. 
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر صد و بیست نوشته شده بود، به این معنی است که دیرند دو‌نت سیاه، یک ثانیه در نظر گرفته میشود. 
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر صد و سی و دو نوشته شده بود، به این معنی است که دیرند بازده نت سیاه، پنج ثانیه در نظر گرفته میشود. 
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر صد و شست نوشته شده بود، به این معنی است که دیرند هشت نت سیاه، سه ثانیه در نظر گرفته میشود. 
  • اگر در یک قطعه موسیقی نت سیاه برابر دویست نوشته شده بود، به این معنی است که دیرند ده نت سیاه، سه ثانیه در نظر گرفته میشود. 

تغییرات تندا ( تمپو) :

یکی از شاخص های عمده و اصلی موسیقی، اصل تنوع میباشد. تمامی موسیقی دانان برای ایجاد تنوع و جلوگیری از یکنواخت شدن اثار هنری خود، تغییراتی از نظر تندا (تمپو) به وجود‌میاورند. این تغییرات د‌و نوع هستند : یا ساده و یا تدریجی . در تغییرات ثابت تندای مورد استفاده ناگهان عوض میشود و قطعه تا مدتی به میزان تندای جدیدش جلو میرود. در تغییرات تدریجی ، قسمتی از ملودی کم کم سرعتش بیشتر و یا کمتر خواهد شد و پس از طی مدت زمان کوتاهی با برگشتن اصطلاح «به تندا A tempo» به تندای مورد استفاده قبلی و با « تندای نخست tempo primo» مجددا به تندای مورد استفاده اول و یا نخستین تندا برمیگردد. 

اصطلاحات مربوط به شتاب در تندا (تمپو) برابر است با : 

  • با روح و پر هیجان animato انیماتو
  • به تدریج تندتر accelerando اچلر ان دو
  • به تدریج تند تر و فشرده تر یعنی به‌وجود اوردن فشار با افزایش میزان تندا stretto استرت تو
  • به تدریج تند تر stringendo استرین جن دو
  • تند تر piu moto پی‌یو موتو
  • تند تر piu mosso پی یو موسو
  • کمی تند تر un poco piu mosso اون پوکو پی یو موسو
  • خیلی تند تر molto piu mosso ملتو پی یو موسو

اصطلاحات مرتبط با کند کردن تندا برابر است با : 

  • به تدریج کند کردن تندا (کمی ناگهانی) Rallentando /Rall رل لن تان دو
  • به تدریج کند کردن Ritardando / ritard ریتار دان دو
  • بلافاصله کند کردن ritenuto \ rit ری تنوتو
  • کند تر meno mosso منو‌موسو
  • کمی‌کند‌تر un poco meno mosso اون پوکو منو موسو

​اصطلاح مرتبط با قطع کردن یکدفعه ای موسیقی برای چندین لحظه سروز Cesure نام دارد. 

با کمک ازادی در اجرا، برای اجرای بهتر قطعه که شامل موارد تند و‌کند کردن تدریجی، قطع کردن به طور منظم و یا غیر منظم در اقسام مختلف موزون موسیقی میباشد، از اصطلاح المانی زبان اگگیک Agogik استفاده میشود که کاربردش ترجمه احساسات و‌عواطف نسبی ارامش و انقلاب (دگرگونی) میباشد. اگگیک هم یک شاخص دیگر از عوامل سه گانه حالت بیان expression در نظر گرفته میشود. 

اصطلاحات مرتبط به اجرای ازاد تر و با استقلال بیشتر برابر است با : 

  • اجرای ازاد ad libitum /ad.lib ادلی بی توم
  • اجرای قطعه به دلخواه نوازنده A piacere اپیا چر
  • اجرای ازاد تندا senza tempo سن تسا تمپو

توجه داشتن به تغییرات زمانی در اجرای بعضی از اصوات به جهت نواختن قطعه، با احساسات شخصی و بدون توجه داشتن به تندای مشخص است. Tempo rubato (تمپو روباتو)

اصطلاحات مرتبط با بازگشت به تندای اولیه بعد از تغییرات پیشین برابر است با : 

  • برگشتن به تندای قبلی A tempo ا تمپو
  • برگشتن به تندای اولیه 1 tempo پریمو تمپو
  • تندای اولیه ( نخستین) tempo primo تمپو پریمو

اصطلاح Lo stesso tempo ( لو ستس سو تمپو) هنگامی استفاده میشود که میزان چهار ضربی به میزان سه ضربی و یا میزان دو ضربی و یا میزان ساده به میزان ترکیبی و یا واحد ضرب نت سفید به واحد ضرب سیاه و یا واحد ضرب چنگ تبدیل شود. ولی از نظر ارزش زمانی تنداها (تمپو) در مقایسه با واحد ضرب ها ثابت باقی بماند. 

ممنون که‌مثل‌همیشه با ما همراه بودید و‌وقت ارزشمند خود را برای یادگیری این مطالب گذاشته اید.  

نظری برای این مقاله ثبت نشده است